Kalp çarpıntısı hangi hastalıkların belirtisidir

Kalp Çarpıntısı Hangi Hastalıkların Belirtisidir?

Kalbin aniden hızlanması, göğüste güçlü vuruşlar hissedilmesi veya kalp atışlarının düzensizleşmesi endişe yaratabilir. Kalp çarpıntısı, kişinin kalp atışlarını normalden daha belirgin, hızlı, düzensiz ya da atlıyor gibi hissetmesidir. Bazen boyun veya boğaz bölgesinde de hissedilebilir. Ancak her çarpıntı kalp hastalığı anlamına gelmez; stres, uykusuzluk, yoğun egzersiz ve fazla kafein tüketimi de bu yakınmaya yol açabilir.

Peki, kalp çarpıntısı hangi hastalıkların belirtisidir? Ritim bozuklukları, kansızlık, tiroit bezinin fazla çalışması ve bazı kalp hastalıkları olası nedenler arasındadır. Nedeni anlamak için çarpıntının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve hangi belirtilerle birlikte ortaya çıktığı değerlendirilmelidir.

Önemli: Çarpıntıya göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, bayılma veya bayılacak gibi olma eşlik ediyorsa beklemeyin; 112’yi arayın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez.

Kalp Çarpıntısı Nedir, Nabız Yüksekliği ile Aynı Şey midir?

Çarpıntı bir hastalık adı değil, bir belirtidir. Kalp normal hızda atarken de çarpıntı hissedilebilir. Buna karşılık bazı kişilerde nabız yüksekliği veya ritim düzensizliği belirgin bir yakınma oluşturmadan bulunabilir.

Yetişkinlerde dinlenme sırasında kalp hızı çoğunlukla dakikada 60–100 atım arasındadır. Düzenli spor yapan kişilerde daha düşük değerler normal olabilir. Dinlenme nabzının dakikada 100’ün üzerinde olması taşikardi olarak adlandırılır; ancak bunun anlamı ateş, egzersiz, kaygı, kullanılan ilaçlar ve kişinin genel durumu ile birlikte değerlendirilir. Tek bir nabız ölçümü tanı koydurmaz.

Kalp Çarpıntısına Yol Açabilen Hastalıklar

1. Kalp Ritim Bozuklukları

Kalbin elektriksel iletimindeki değişiklikler, atışların normalden hızlı, yavaş veya düzensiz olmasına neden olabilir. Çarpıntının doğrudan kalpten kaynaklanan nedenleri arasında ritim bozuklukları önemli yer tutar.

• Atriyal fibrilasyon: Kalbin üst odacıklarında düzensiz elektriksel aktivite oluşur. Nabız düzensiz, bazen de hızlı olabilir. Halsizlik ve nefes darlığı eşlik edebilir. İnme riskini artırabildiği için tıbbi değerlendirme gerektirir.
• Supraventriküler taşikardi: Genellikle aniden başlayan ve aniden sonlanan hızlı kalp atımı ataklarıyla kendini gösterir.
• Erken atımlar, yani ekstrasistoller: Kalpte tekleme, atım atlaması veya ardından gelen güçlü bir vuruş gibi hissedilebilir. Yapısal kalp hastalığı olmayan birçok kişide iyi huyludur; sıklaşması veya başka belirtilerle birlikte görülmesi değerlendirme gerektirir.
• Ventriküler taşikardi: Kalbin alt odacıklarından kaynaklanan hızlı ritimdir. Özellikle yapısal kalp hastalığı bulunanlarda ciddi olabilir ve acil müdahale gerektirebilir.

Yalnızca çarpıntının nasıl hissedildiğine bakılarak ritim bozukluğunun türü belirlenemez. Tanı için çoğunlukla atak sırasında kalp ritminin kaydedilmesi gerekir.

2. Kansızlık ve Demir Eksikliği

Kansızlık, yani anemi, kanın dokulara oksijen taşıma kapasitesinin azalmasıdır. Vücut bunu telafi etmek için kalp hızını artırabilir. Demir eksikliği anemisi, çarpıntıyla birlikte görülebilen yaygın nedenlerden biridir.

Çarpıntıya çabuk yorulma, solukluk, baş dönmesi, merdiven çıkarken nefes nefese kalma ve halsizlik eşlik edebilir. Yoğun adet kanaması, sindirim sistemi kanamaları veya yetersiz beslenme gibi altta yatan nedenlerin araştırılması önemlidir. Tahlil yapılmadan demir takviyesi başlanmamalıdır.

3. Tiroit Bezinin Fazla Çalışması

Hipertiroidi, tiroit hormonlarının fazla üretilmesidir. Metabolizmayı hızlandırarak istirahatte bile nabız artışına ve çarpıntıya neden olabilir. Bazı kişilerde atriyal fibrilasyon gelişmesini kolaylaştırabilir.

• İştah normal veya artmışken kilo kaybı
• Sıcağa tahammülsüzlük ve fazla terleme
• Ellerde titreme
• Huzursuzluk ve uyku güçlüğü
• Sık dışkılama

Bu yakınmalar çarpıntıyla birlikte bulunuyorsa hekim, TSH ve gerektiğinde serbest tiroit hormonlarının ölçülmesini isteyebilir.

4. Kalp Kapak Hastalıkları ve Kalp Yetmezliği

Kalp kapaklarındaki darlık veya kaçaklar, kalbin iş yükünü artırabilir ve ritim bozukluklarına zemin hazırlayabilir. Kalp yetmezliğinde ise kalbin pompalama veya dolma işlevindeki bozulma, nabız artışı ve çarpıntıyla birlikte görülebilir.

Eforla nefes darlığı, ayak bileklerinde şişlik, çabuk yorulma veya yatınca artan nefes darlığı gibi belirtiler varsa kalbin yapısal hastalıkları açısından değerlendirme yapılmalıdır. Ancak bu belirtiler tek başına kalp yetmezliği tanısı koydurmaz.

5. Koroner Arter Hastalığı

Kalp kasını besleyen damarlardaki daralma veya tıkanıklık, kalbin elektriksel işleyişini etkileyebilir ve ritim bozukluklarını tetikleyebilir. Bununla birlikte, tek başına çarpıntı koroner arter hastalığı veya kalp krizi anlamına gelmez.

Çarpıntıyla birlikte göğüste baskı ya da sıkışma, kola veya çeneye yayılan ağrı, soğuk terleme, bulantı ya da nefes darlığı varsa acil değerlendirme gerekir.

6. Anksiyete Bozukluğu ve Panik Atak

Kaygı sırasında artan stres hormonları kalp hızını yükseltebilir ve kalp atışlarının daha güçlü hissedilmesine yol açabilir. Panik atakta çarpıntıya hızlı nefes alma, titreme, terleme, uyuşma ve yoğun korku eşlik edebilir.

Ancak yeni başlayan veya tekrarlayan çarpıntıyı doğrudan strese bağlamak doğru değildir. Kaygı ve ritim bozukluğu bir arada bulunabilir. Özellikle bayılma, eforla ortaya çıkma veya bilinen kalp hastalığı varsa fiziksel nedenler araştırılmalıdır.

7. Kan Şekeri Düşüklüğü

Hipoglisemi, özellikle insülin veya bazı kan şekeri düşürücü ilaçları kullanan kişilerde çarpıntıya yol açabilir. Genellikle terleme, titreme, açlık hissi, baş dönmesi ve dikkat dağınıklığı eşlik eder.

Diyabeti olan kişiler bu belirtiler sırasında mümkünse kan şekerini ölçmeli ve kendilerine verilen hipoglisemi planını uygulamalıdır. Bilinç bulanıklığı, nöbet veya bilinç kaybı varsa 112 aranmalı; güvenle yutamayan kişiye ağızdan yiyecek ya da içecek verilmemelidir.

8. Elektrolit Bozuklukları, Susuzluk ve Enfeksiyonlar

Potasyum, magnezyum ve kalsiyum gibi mineraller kalbin elektriksel işleyişinde rol oynar. Bu minerallerin düzeylerindeki bozulmalar ritim sorunlarına neden olabilir. Uzun süren kusma veya ishal, bazı böbrek hastalıkları ve idrar söktürücü ilaçlar elektrolit dengesini etkileyebilir.

Susuzluk, ateş ve enfeksiyonlar da kalp hızını artırabilir. Nadiren kalp kası iltihabı, yani miyokardit, çarpıntı yapabilir. Özellikle yakın zamanda geçirilen enfeksiyonun ardından göğüs ağrısı, nefes darlığı veya belirgin efor kapasitesi kaybı gelişirse tıbbi değerlendirme gerekir.

Kalp Çarpıntısında Eşlik Eden Belirtiler Ne Anlama Gelebilir?

Aşağıdaki tablo, çarpıntıyla birlikte görülebilen bazı bulguları ve değerlendirmede kullanılan yöntemleri özetler. Bu eşleşmeler kesin tanı anlamına gelmez; farklı hastalıklar benzer belirtilere yol açabilir.

Kalp Çarpıntısı Her Zaman Bir Hastalıktan mı Kaynaklanır?

Hayır. Günlük alışkanlıklar, geçici fizyolojik değişiklikler ve bazı ilaçlar da çarpıntıyı tetikleyebilir. Sık karşılaşılan etkenler şunlardır:

• Kafein ve enerji içecekleri: Özellikle yüksek miktarda tüketim veya bireysel hassasiyet durumunda çarpıntı görülebilir.
• Nikotin ve alkol: Kalp hızını ve ritmini etkileyebilir.
• Uykusuzluk ve yoğun stres: Kalp atışlarının hızlanmasına ya da daha belirgin hissedilmesine neden olabilir.
• Egzersiz: Aktivite sırasında nabzın artması beklenir; ancak egzersizle birlikte göğüs ağrısı, baygınlık veya olağandışı nefes darlığı normal kabul edilmez.
• İlaçlar ve takviyeler: Bazı burun açıcılar, astım ilaçları, uyarıcı ilaçlar ve zayıflama ürünleri çarpıntı yapabilir.
• Gebelik ve menopoz: Hormonal ve dolaşımsal değişiklikler çarpıntıyı artırabilir. Yeni veya belirgin yakınmalar yine de değerlendirilmelidir.

İlaç kullandıktan sonra çarpıntı başladığını düşünüyorsanız bunu hekiminize bildirin. Reçeteli ilacınızı kendi kendinize kesmeyin veya dozunu değiştirmeyin.

Kalp Çarpıntısı Ne Zaman Tehlikelidir?

Çarpıntının önemi yalnızca nabız sayısına ya da kaç dakika sürdüğüne bağlı değildir. Eşlik eden belirtiler ve kişinin sağlık geçmişi belirleyicidir.

Aşağıdaki durumlarda 112’yi arayın:

• Göğüs ağrısı, baskı veya sıkışma
• Belirgin nefes darlığı
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Ani bilinç bulanıklığı
• Yüzde kayma, konuşma bozulması veya tek taraflı güçsüzlük gibi inme belirtileri

Acil belirtiler olmasa bile yeni başlayan, sık tekrarlayan, giderek artan veya istirahatte geçmeyen çarpıntı için tıbbi değerlendirme alın. Bilinen kalp hastalığı, eforla çarpıntı ya da ailede genç yaşta açıklanamayan ani ölüm öyküsü bulunması değerlendirmeyi daha önemli hâle getirir.

Kalp Çarpıntısının Nedeni Nasıl Teşhis Edilir?

Hekim öncelikle belirtilerin özelliklerini, kullanılan ilaçları, kafein ve alkol tüketimini, mevcut hastalıkları ve aile öyküsünü sorgular. Muayeneden sonra gerekli testleri belirler; her kişiye tüm testlerin yapılması gerekmez.

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder. Atak sırasında çekilmesi tanıya yardımcı olabilir.
• Holter ve uzun süreli ritim kaydı: Günlük yaşam sırasında kalp ritmini izler. Seyrek ataklarda daha uzun kayıt yapan cihazlar tercih edilebilir.
• Kan testleri: Kansızlık, tiroit bozukluğu ve elektrolit sorunları gibi nedenleri araştırmak için kullanılır.
• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını, kapaklarını ve pompalama işlevini değerlendirir.
• Efor testi: Uygun görülen kişilerde, özellikle egzersizle ilişkili yakınmaların araştırılmasında kullanılabilir.

Atak dışında çekilen normal bir EKG, aralıklı ritim bozukluğunu tamamen dışlamaz. Akıllı saat kayıtları değerlendirmeye katkı sağlayabilir ancak tek başına tanı koymaz ve tıbbi incelemenin yerini tutmaz.

Kalp Çarpıntısı Sırasında Ne Yapılmalı?

Acil uyarı işaretleri yoksa yaptığınız aktiviteyi durdurup güvenli bir yere oturun ve sakin, yavaş nefes almaya çalışın. Başlangıç saatini, yaklaşık süresini, olası tetikleyicileri ve eşlik eden belirtileri not edin. Mümkünse nabzınızın hızını ve düzenli olup olmadığını kaydedin; ancak ölçüm yapmak için sağlık yardımını geciktirmeyin.

• Ek kafein, enerji içeceği, nikotin veya alkol almayın.
• Susuz kalmış olabileceğinizi düşünüyorsanız ve sıvı kısıtlamanız yoksa su için.
• Baş dönmesi veya baygınlık hissiniz varsa araç kullanmayın.
• Hekim önerisi olmadan ritim ilacı, beta bloker, potasyum veya magnezyum takviyesi kullanmayın.
• Boyna baskı uygulamak gibi ritmi değiştirmeyi amaçlayan yöntemleri kendi kendinize denemeyin.

Çarpıntı tedavisi nedene göre değişir. Kansızlık veya tiroit hastalığının tedavisi, tetikleyicilerin azaltılması ya da ritim bozukluğuna yönelik ilaç ve girişimler gerekebilir. Her çarpıntıda kalp ilacı kullanılması gerekli değildir.

Kalp Çarpıntısı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Gece Yatarken Kalp Çarpıntısı Neden Olur?

Sessiz ortamda ve yatış pozisyonunda